Willem van den Hoonaard

(1788-1862)

Willem van den Hoonaard werd op 30 juni 1788 te Abbenbroek. Hij stierf op 1 juni 1862 op 74-jarige leeftijd te Hillegersberg. 

Van den Hoonaard was een gepassioneerd schoolmeester in Hillgersberg. Eerder was hij onderwijzer in Maassluis en Amsterdam. Als een van de eersten richtte hij zich vooral op de aardrijkskunde en hij een zeer productief schrijver van schoolboeken. In 1817 werd door hem een schoolkaart van Nederland uitgegeven, het is de oudst bekende. 

Van den Hoonaard was een zeer sociaal voelend mens, bekommerd om kinderen in armoedige omstandigheden en zich bemoeiend met het lot van zijn collega’s en vrienden.

Willem van den Hoonaard in Hillegersberg

In 1813 werd hij benoemd tot schoolmeester te Hillegersberg. Hij is hier zijn verdere leven gebleven. Hij betrok daar de woning naast het schoolgebouw aan de Kerkstraat nr. 33. Bij zijn aanstelling als onderwijzer verkreeg hij ook de post van koster en voorzanger. Al direct in 1813 richtte Van den Hoonaard het Nutsdepartement Hillegersberg op. Van den Hoonaard schreef ook over de geschiedenis van Hillegersberg en omgeving. Van den Hoonaard was een zeer sociaal voelend mens, bekommerd om kinderen in armoedige omstandigheden en zich bemoeiend met het lot van zijn collega’s en vrienden.

In 1817 was Van den Hoonaard betrokken bij de oprichting van het onderwijzersgezelschap in zijn district. Hierin werden onder voorzitterschap van de schoolopziener de belangen van het onderwijs besproken, de plaatselijke omstandigheden in overweging genomen en stond men elkaar met raad en daad bij. Van den Hoonaard vertelde dat hij een zeer bevredigende loopbaan in het onderwijs had, maar er waren ook moeilijkheden en teleurstellingen. Veel leerlingen ontbrak het aan aanleg of goede wil. Velen gingen zeer ongeregeld naar school en verlieten deze voor ze voldoende waren opgeleid voor het maatschappelijke leven. De ouders toonden nauwelijks belangstelling en werkten weinig mee. Ook de eigen huiselijke omstandigheden van de laatste jaren hadden een schadelijke uitwerking op zijn lesgeven.

Van den Hoonaard was ook zeer geïnteresseerd in de lokale geschiedenis. Hij schreef hier ook over en verloochende zijn achtergrond als schoolmeester niet. Het uitgangspunt dat Van den Hoonaard koos om met aardrijkskunde en geschiedenis de leefwereld van de kinderen dichtbij te brengen, is nog altijd onomstreden. In 1924 schreef hij een boek met de titel: “Geschiedkundige en topografische beschrijving van de dorpen: Hillegersberg en Bergschenhoeck” (1824) en in 1825 “Korte aardrijkskundige beschrijving van de stad Rotterdam”. Overigens zijn deze boeken, zeker in het licht van de huidige tijd nogal uitvoerig en saai.

Op 21 augustus 1829 richtte Van den Hoonaard zich tot het gemeentebestuur van Hillegersberg met een voorstel tot het inrichten van een schoolfonds. Dat fonds zou gevuld moeten worden met bijdragen van financieel draagkrachtige ouders. Aan hen zou zes gulden per leerling worden gevraagd. De gemeente zou dit bedrag moeten bijpassen ten bate van minvermogenden. Uit het gehele bedrag zou het onderwijs bekostigd worden. Op deze wijze konden alle kinderen uit de gemeente onderwijs ontvangen. De reactie van het gemeentebestuur is niet bekend, maar in 1831 kwam Van den Hoonaard op de kwestie terug in een uitvoerige brochure, getiteld “De zoo veel mogelijk algemeenmaking van het lager onderwijs”. Hierin betrok hij ook de verbetering van de sociale omstandigheden van het onderwijzend personeel. Van den Hoonaard maakte zich hierbij sterk voor een betere afbakening tussen het lager en middelbaar onderwijs en voor de opleiding, salariëring en pensionering van onderwijzers. In 1859 gaf hij zijn laatste lessen in de klas. Hij was toen al 71 jaar. Die jaar later overleed hij.

Overigens handelde Van den Hoonaard ook in onroerend goed. Zo was hij sinds 1849 samen met de timmerman Pieter Bravenboer eigenaar van de oude buitenplaats 'Berglust' aan de Bergweg (Straatweg) die tot 1767 'Bergzicht' heette (toen was er nog zicht op de berg). Zij sloopten de opstallen.

Willem van den Honaard is tweemaal getrouwd geweest. Zijn eerste huwelijk was met Teuntje Jongejan. Wat er precies met zijn eerste vrouw is gebeurd is onbekend, maar het is niet onaannemelijk dat zij is gestorven. In ieder geval trouwde Willem van den Hoonaard op 6 juni 1827 voor de tweede keer met de toen 30-jarige, in Hillegersberg geboren Antje Stolwijk (2 oktober 1797 - 3 februari 1864). Uit dit tweede huwelijk zijn vijf kinderen geboren, waarvan er echter drie snel overleden. Via zijn zoon Gerrit uit zijn eerste huwelijk is Willem van de Hoonaard de overgrootvader van de edelsmid Siem van den Hoonaard. Ook is hij de overgrootvader van de Hillegersbergse kunstschilder Gerrit Willem van Yperen.

Plaquette

Willem van den Hoonaard stierf op 1 juni 1862 op 74-jarige leeftijd te Hillegersberg. Naar hem is in Hillegersberg en Rotterdam-Noord een drietal straten genoemd. Op zijn huis aan de Kerkstraat is ter herinnering een plaquette aangebracht.

Plaquette, aangebracht op de voormalige woning van Willem van den Hoonaard in de Kerkstraat 33 in Hillegersberg