Hillegersberg van 1920 tot 1941

Door de 'overdracht'  van het grondgebied en inwoners aan Rotterdam in 1903 was het inwonertal van Hillegersberg teruggegaan.

Hillegersberg had een grote aantrekkingskracht voor nieuwe welgestelde bewoners, onder andere vanwege de Bergse Plassen, en trekpleisters als het Plaswijckpark en Lommerrijk. In 1920 telde de gemeente 5.000 inwonners. Daarna groeide de gemeente weer sterk. Tussen 1920 en 1930 werd veel gebouwd in het Berglustkwartier en Kleiwegkwartier. In 1931 had Hillgersberg 15.000 inwoners, in 1936 21.000 tot 26.000 in 1941.

Ook het 'bedrijfsleven' ontdekte Hillegersberg. Enkele voorbeelden:  In 1921 werd de Hillegerbergsche Houthandel opgericht. De HHH vestigde zich aan de Rechter Rottekade. In 1938 vestigde de Sunrise limonadefabriek zich aan de Adriaan van Matenesselaan.

De tol, die al in 1734 op de Bergweg was ingesteld, werd in 1929 opgeheven. In 1932 werd, vooral ten behoeve van de nieuwe inwoners, de eerste jaarlijkse gemeentegids uitgegeven. De Gids voor 1937 is digitaal door te bladeren. 

Het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog en het bombardement op Rotterdam had ook grote gevolgen voor Hillegersberg. Veel Rotterdammers trokken naar Hillegersberg en bleven daar wonen. In 1941 werd de gemeente Hillgersberg opgeheven en bij Rotterdam gevoegd.

1922-1933 Bouw van het Berglustkwartier

Gedurende de jaren '20 en '30 heeft de bouwondernemer en zakenman Jan Hendriks Sr.  (1876-1953) het Berglustkwartier ontwikkeld en grotendeels bebouwd. Vanaf de Straatweg bouwde hij vanaf 1922 met zijn in 1915 opgerichte familiebedrijf  de 'N.V. Vooruitstrevend' langs de Berglustlaan en de Bergluststraat. Grote delen van de wijk werden gerealiseerd van 1925- 1933: o.a. Jan van Ghestellaan, Kerstant van de Bergelaan, Hoyledesingel en Ghisebrecht Bokellaan.

1929: Opheffing van de tol

Om de kosten van de aanleg van wegen die  steden en gebieden met elkaar verbonden enigszins terug te verdienen ging de rijksoverheid tol heffen. In Hillegersberg kwam in 1734 een tol op de kruising Straatweg-Kleiweg-Kootsekade. In 1749 werd het tolrecht overgedragen aan Hillegersberg. In 1920-1925 werd parallel aan de Kleiweg de Juliana van Stolberglaan aangelegd. Het werd daardoor mogelijk om gratis het Kleiwegkwartier in de komen en/of verder te reizen via de Straatweg. In 1925 werd daarom het tolhuisje verplaatst naar de hoek Straatweg- Juliana van Stolberglaan. 

De Tolgaarder deed dienst van ’s ochtends 4.00 uur tot ’s avonds 11.00 uur. Tolgaarders waren een vraagbaak voor vreemdelingen. De Tol was niet erg geliefd in het sterk uitgebreide en ‘moderne’ Hillegersberg en werd per 31 december 1929 opgeheven. De laatste tolgaarder was A.W. Cossee. Hij ging vervolgens aan het werk voor de gemeente en schreef o.a. de gemeentegidsen.

1940: Tweede Wereldoorlog

Op 10 mei 1940 breekt de oorlog uit. Hillegersberg groeide verder door de grote stroom Rotterdammers die zich na het bombardement hier blijvend vestigden.

Het gemeentebestuur blijft zijn werk doen, zo goed als dat kan. Met de ruim 26.000 inwoners beschouwde Hillegersberg zich meer en meer als een stedelijke gemeente. Hillegersberg hoorde in 1941 in grootte tot de top-10 van de provincie Zuid-Holland. Er waren goede verbindingen met de stad. Na het bombardement van Rotterdam was lijn 10 op 28 mei 1940 de eerste tram die over op de Coolsingel reed, van Hillegersberg in de richting van de Westzeedijk naar Spangen, zij het overigens met gesloten deuren. 

1941: Opheffing van de gemeente Hillegersberg

 De gemeenteraad van Hillegersberg ziet in zijn vergadering van 14 mei 1941 een mogelijke annexatie als onvermijdelijk. Op zaterdag 17 mei 1941 is er in de achterzaal van het Plaswijckpaviljoen een mogelijkheid voor de bevolking om in discussie te gaan met de burgemeesters en wethouders van Hillegersberg, Schiebroek, Overschie en IJsselmonde over een aanstaande samenvoeging met Rotterdam. Het verandert niets aan de zaak.

Op 31 juli 1941 vindt de laatste gemeenteraadsvergadering van Hillegersberg plaats. Er wordt een afscheidsreceptie gegeven in het Plaswijckpaviljoen. De annexatie door Rotterdam is op 1 augustus 1941 een feit.

 Burgemeester Van Kempen, in 1924 benoemd in Hillegersberg, wordt in eervol uit zijn ambt ontslagen. Als een soort verzetsdaad werden nog voor de annexatie de Bergsingel en de Verlengde Bergsingel omgedoopt in de Burgemeester F.H. van Kempensingel (besluit van B&W van Hillegersberg van 15 mei 1941). Ook de wethouders Terwiel, Spronkers en Steeman werden per 1 augustus eervol ontslagen. Maar zij kregen geen eigen singel van het College van B&W, dit in tegenstelling tot een eerdere wethouder van de gemeente Hillegersberg: Adrianus Johannes Breedveld (wethouder van 1919 - 1931) bij besluit van 23 juni 1941. 

Naar een andere oud-wethouder, Maarten Dijkshoorn, die 40 jaar gemeenteraadslid en wethouder was (1887 – 1927), was al veel eerder een laan genoemd, namelijk als een afscheidscadeau: bij besluit van 6 december 1927.

Op 1 augustus1941 verloor Hillegersberg zijn zelfstandigheid en werd onderdeel van Rotterdam. Hillegersberg werd een hulpsecretarie van Rotterdam onder leiding van Oud-gemeentesecretaris van Hillegersberg Johannes van Ballegooij en oud-locosecretaris Roodvoets.